menu menu

Wat is ferritine?

Je hebt vast wel eens gehoord over ijzer in je lichaam. Ons lichaam heeft ijzer nodig om zuurstof te vervoeren. Ferritine speelt daarin een belangrijke rol. Ferritine is een eiwit dat ijzer opslaat in je lichaam. Het zit vooral in je lever en beenmerg, maar ook voor een klein deel in je bloed. De hoeveelheid ferritine in je bloed zegt iets over de hoeveelheid ijzer in je lichaam. Als je ferritinegehalte te laag is, heb je te weinig ijzer in je lichaam. Bij een te hoog ferritinegehalte heb je juist te veel ijzer. In beide gevallen kan je daar last van hebben. Op deze pagina lees je wat de oorzaken en gevolgen zijn van een te hoog of laag ferritinegehalte.

Een te laag ferritinegehalte

Als je ferritinewaarde te laag is, heb je te weinig ijzer in je lichaam. Het kan dan moeilijker voor je lichaam zijn om hemoglobine aan te maken. Hemoglobine - afgekort ‘Hb’ - heb je nodig om zuurstof van je longen naar de rest van je lichaam te vervoeren. Door bloeddonatie daalt je ferritine- en hemoglobinegehalte. Als je al een laag ferritinegehalte hebt, kan je daarom beter niet doneren totdat het gehalte weer op peil is. Anders kan er op den duur bloedarmoede ontstaan. Symptomen van bloedarmoede zijn vermoeidheid, spierzwakte, rusteloze benen, hoofdpijn, concentratieproblemen en een bleke, grauwe huid.

Oorzaken van een tekort aan ferritine

  • Bloedverlies, bijvoorbeeld als je hevig ongesteld bent.
  • Langdurige fysieke inspanning, bijvoorbeeld bij uithoudingssporten.
  • Te weinig ijzerrijk voedsel, zoals vlees, vis, aardappelen en groenten.
  • Je lichaam neemt te weinig ijzer op door genetische aanleg.

Een te hoog ferritinegehalte

Als je ferritinewaarde te hoog is, heb je te veel ijzer in je lichaam. Te veel ijzer in het lichaam kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld door een ontsteking. Sommige mensen hebben een erfelijke aandoening die zorgt voor te veel opname van ijzer. Dit wordt erfelijke hemochromatose (ijzerstapeling) genoemd. Langdurige ijzerstapeling kan zorgen voor gezondheidsproblemen, zoals suikerziekte, hartaandoeningen en reuma. Daarom moet hemochromatose door een arts worden behandeld.

Oorzaken van een overschot aan ferritine

  • Een leveraandoening, een auto-immuunziekte of meerdere bloedtransfusies.
  • Een ontsteking zorgt voor een tijdelijk ferritine-overschot.
  • Overgewicht kan ook zorgen voor verhoogde waarden.
  • Je lichaam neemt te veel ijzer op door genetische aanleg.

Een gezond ferritinegehalte

Het ferritinegehalte van een gezonde volwassen man ligt tussen de 20 en 250 microgram per liter. Bij een volwassen vrouw ligt het met 20 tot 100 microgram per liter lager. De ondergrens om bloed te mogen doneren, is 30 microgram per liter. Voor plasma is de ondergrens 15 microgram per liter. Ligt jouw gehalte lager? Dan kun je beter een tijdje geen bloed doneren, anders wordt jouw ferritinegehalte te laag.

Wij meten je hemoglobine- en ferritinegehalte

Om bloedarmoede voor te zijn, meten we af en toe je ferritinegehalte als bloeddonor. Zo houden we je ijzervoorraad in de gaten. Daarnaast meten we bij elke donatie je hemoglobinegehalte via een vingerprik. Je ferritinegehalte schommelt minder, daarom meten we dat niet bij elke donatie. Als je ferritine of hemoblogbine te laag is, mag je (tijdelijk) niet doneren voor je eigen gezondheid. Het gehalte daalt namelijk nog meer als je bloed doneert. In de video hieronder zie je hoe de meting gaat.

Tips om je ferritine op het juiste niveau te houden

Je ferritinegehalte is grotendeels genetisch bepaald, dus je hebt er niet veel invloed op. Toch kan een aanpassing in je voedingspatroon soms helpen het gehalte op peil te houden. In bepaalde voedingsmiddelen zit veel ijzer zoals vlees, vis, aardappelen, groenten, bonen, peulvruchten en granen. IJzer wordt beter opgenomen in een zure omgeving, bijvoorbeeld door vitamine C of sinaasappelsap. De ijzeropname wordt geremd door melk, thee en koffie.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Meten andere bloedbanken ook ferritine?

    De ferritinemeting is niet opgenomen in de Europese richtlijn. Wel zijn er landen die deze meting al uitvoeren (Tsjechië, Italië en Denemarken). Daarnaast zijn er enkele landen die onderzoek doen naar het invoeren van de ferritinemeting (Oostenrijk, Kroatië, Frankrijk, Malta, Portugal en het Verenigd Koninkrijk).

  • Mag ik bloed of plasma doneren als ik hemochromatose (ijzerstapeling) heb?

    Ja, maar er gelden wel speciale voorwaarden. Bekijk hiervoor onze FAQ over chromatose

  • Mag ik doneren als ik ongesteld ben?

    Ja, je kunt bloed of plasma bij ons doneren als je ongesteld bent. Kijk wel even of je je fit genoeg voelt, anders is het fijner om te wachten tot je menstruatie voorbij is. Doneren als je ongesteld bent kan namelijk zorgen voor duizeligheid, omdat je al bloed verliest door je menstruatie.