Veni-beurs Tirsa van Duijl: Op zoek naar de oorzaak van onbegrepen bloedingsneigingen

Sanquin-onderzoeker Tirsa van Duijl heeft een Veni-beurs toegekend gekregen voor haar onderzoek naar de bloedstolling. De Veni-subsidie financiert wetenschappelijk innovatief onderzoek en geeft jonge, talentvolle onderzoekers de mogelijkheid zich verder te ontwikkelen. Van Duijl wil beter begrijpen waarom bij het merendeel van de mensen met een verhoogde bloedingsneiging geen oorzaak voor hun klachten wordt gevonden, ondanks uitgebreid onderzoek. 

Dit treft vooral vrouwen. Zij lopen risico op chronische bloedarmoede, door hevig menstrueel bloedverlies en vanwege ernstige bloedingen na de bevalling. Omdat de onderliggende oorzaak onbekend is, blijft het lastig om deze patiënten gericht te behandelen. 

Knippen

De bloedstolling, en vervolgens het opruimen van een stolsel, berust op een reeks eiwitten die elkaar activeren en vervolgens inactiveren. Daarbij worden eiwitten op specifieke momenten geknipt. Door dit knippen ontstaan kleinere eiwitfragmenten, peptiden genoemd. Doorgaans worden deze peptiden alleen als afbraakproducten worden gezien. Echter, deze peptiden kunnen wel degelijk een functie binnen de bloedstolling uitoefenen. 

Samenspel van eiwitten

Genetische variatie die leidt tot variatie in eiwitten in het bloed en heeft gevolgen voor de efficiëntie van het knippen van eiwitten. Het samenspel van deze variatie draagt bij aan de snelheid van het stollen en van de afbraak van het stolsel. Met haar onderzoek wil van Duijl dit beter in kaart brengen, zodat voor meer mensen met bloedingsproblemen een diagnose en uiteindelijk een behandeling op maat kan worden gevonden. 

Veel meer eiwitten worden geknipt

Voor haar onderzoeksproject 'Knippen op het juiste moment: routes ontdekken die de bloedstolling sturen' gebruikt Van Duijl massaspectrometrie om verborgen interacties bloot te leggen. Door de bloedstolling aan te zetten en de knipproducten in de tijd te meten, kunnen duizenden peptiden tegelijkertijd gevolg worden. Deze ‘time-resolved peptidomics’ aanpak biedt een uniek perspectief: een overzicht van het volledige proces, zonder details te verliezen. De eerste resultaten laten zien dat er tijdens de bloedstolling en de afbraak van het stolsel veel meer eiwitten worden geknipt dan tot nu toe bekend was. 

Knippatroon vergelijken met gezonde mensen

Het onderzoek heeft twee hoofddoelen. Ten eerste brengt van Duijl in kaart hoe het knippen verloopt bij gezonde mensen en bij mensen met onbegrepen bloedingsneigingen. Door de knippatronen met elkaar te vergelijken hoopt zij afwijkingen te vinden die kunnen verklaren waarom sommige mensen gemakkelijker bloeden. Daarbij wordt ook gekeken naar genetische variaties in de buurt van de knipplaatsen, die ervoor kunnen zorgen dat eiwitten net iets anders worden geknipt, met mogelijke gevolgen voor de bloedstolling.  

De rol van bloedcellen

Ten tweede onderzoekt zij hoe bloedcellen, zoals bloedplaatjes en witte bloedcellen, invloed hebben op deze knipprocessen. Daarnaast zoekt ze naar nieuwe peptiden die zelf een actieve rol spelen bij bloedstolling of wondgenezing. Zulke peptiden zouden in de toekomst kunnen dienen als aanknopingspunt voor nieuwe diagnostiek en behandelingen voor mensen met onbegrepen bloedingen.