Witte bloedcellen

Witte bloedcellen of leukocyten beschermen je lichaam tegen schadelijk stoffen en ziekteverwekkers, zoals bacteriën en schimmels. Witte bloedcellen zijn kleurloos en groter dan rode bloedcellen. Ze hebben wel een celkern en bevatten dus DNA.

Wat zijn leukocyten?   

Witte bloedcellen of leukocyten zijn een groep cellen die zich in het bloed en het lymfeweefsel bevinden en het lichaam moeten beschermen tegen lichaamsvreemde stoffen, zoals bacteriën, virussen en schimmels. De aantallen en typen leukocyten in het bloed kunnen variëren, maar normaal gesproken vertegenwoordigen de witte bloedcellen slechts 1 procent van het totale bloedvolume. 

Waar worden witte bloedcellen gemaakt? 

De witte bloedcellen worden gevormd in het beenmerg of het lymfeweefsel. Bij volwassenen beperkt zich dit met name tot het borstbeen, de ribben en de schedelbotten. Alle witte bloedcellen hebben een kern. Zodra de witte bloedcellen ontstaan worden ze opgeslagen en in het bloed afgescheiden indien en wanneer het lichaam er behoefte aan heeft. 

De drie belangrijkste soorten witte bloedlichaampjes (leukocyten) zijn:

  • Granulocyten
  • Lymfocyten
  • Monocyten

Wat zijn normale waarden van witte bloedcellen? 

Van de witte bloedcellen zijn er ongeveer 4 miljoen per liter in het menselijk lichaam. Een microliter bloed bevat ongeveer 5.000 tot 10.000 witte bloedcellen. Als gevolg van bepaalde aandoeningen kan het totaal aantal witte bloedcellen variëren.

De hoeveelheid (soorten) witte bloedcellen verschilt per persoon. De volgende vijf type witte bloedcellen zijn aanwezig: 

  • Neutrofiele granulocyten: maken 40% tot 75% van de witte bloedcellen in het bloed op. Deze zogenaamde neutro’s zijn betrokken bij de immuunrespons en het opnemen/opeten van bijvoorbeeld bacteriën en schimmels.
  • Eosinofiele granulocyten: vormen een klein deel van de witte bloedcellen, slechts 1% tot 2%. Deze zogenaamde eo’s zijn betrokken bij de vernietiging van parasieten en allergische reacties.
  • Basofiele granulocyten: minder dan 1% van de witte bloedcellen bestaat uit de zogenaamde baso's. Deze cellen zijn betrokken bij ontstekingsreacties.
  • Lymfocyten: maken 20% tot 40% van de witte bloedcellen in het bloed op. Deze lymfocyten (ofwel lymfo's) zijn betrokken bij het herkennen en afweren van niet-lichaamseigen stoffen (antigenen).
  • Monocyten: de grootste witte bloedcellen. Deze zogenaamde mono’s maken ongeveer 2 tot 10% van de witte bloedcellen in het bloed op. Ze kunnen geïnfecteerde cellen doden, en dood of beschadigd weefsel opruimen.

Mensen met te weinig witte bloedcellen lopen een risico omdat het lichaam minder goed bestand is tegen schadelijke stoffen en ziekteverwekkers. Door chemotherapie ontstaat bijvoorbeeld vaak een tekort aan witte bloedcellen. Veel van het bij Sanquin gedoneerde bloed gaat naar kankerpatienten om hen te helpen in de strijd. 

Teveel witte bloedcellen is ook mogelijk; leukocytose genaamd. Zo worden er bij mensen met leukemie te veel onrijpe witte bloedcellen geproduceerd. Hierdoor komt de productie van normale bloedcellen in het gedrang en ontstaat er een tekort aan normale bloedcellen.

Witte bloedcellen functie

Witte bloedcellen of leukocyten bevinden zich in het bloed en het lymfeweefsel. Zodra een infectie herkent wordt maakt het lichaam meer witte bloedcellen aan om zich hiertegen te beschermen. Ze verdedigen het lichaam tegen infecties met lichaamsvreemde stoffen en indringers. Witte bloedcellen zijn daardoor van cruciaal belang voor de afweer tegen ziekteverwekkende micro-organismen, zoals bacteriën, virussen, parasieten, schimmels en gisten. Daarnaast helpen ze bij het opruimen van afgestorven cellen in het lichaam.

Over het algemeen worden deze taken uitgevoerd door pakketjes met actieve (slechte) stoffen te lozen, het omsluiten en afschermen van (slechte) deeltjes (fagocytose) of het presenteren van antigenen aan andere cellen, die op hun beurt cellen aanzetten tot het produceren van antilichamen.

Witte bloedcellen en bloedtransfusies

Wanneer je een bloedtransfusie krijgt, kunnen de witte bloedcellen afweerstoffen aanmaken tegen de witte bloedcellen van het donorbloed. In het gunstigste geval merk je daar als patiënt niets van. Maar vaak veroorzaken de afweerstoffen koortsreacties of andere, nog ernstiger bijverschijnselen. Daarom filteren we de witte bloedcellen zoveel mogelijk uit het gedoneerde bloed. Dit filteren doen we bij alle bloedgiften en heet algehele leukocytendepletie (ALD).