Scholieren ontdekken de wereld van bloedgroepen

De practicumset voor bloedgroepbepalingen is een onderdeel van het lespakket 'Bloed en Afweer' dat Sanquin heeft samengesteld voor middelbare scholen. Hierin leren scholieren alles over de bestanddelen van bloed, bloedgroepen, antistoffen, vaccinaties en het afweersysteem. “Leerlingen krijgen de kans om zelf aan de slag te gaan met donorbloed en reagentia om een bloedgroep vast te stellen”, vertelt Caitlin Das. Ze is analist bij de afdeling Erytrocytenserologie en stelt samen met collega Peter Ligthart de practicumsets handmatig samen. 

“Per set kunnen de leerlingen van drie fictieve patiënten en twee anonieme donors de bloedgroep bepalen” 

Uitdagingen 

“Elke set bevat kleine hoeveelheden plasma, rode bloedcellen en reagentia”, legt Caitlin uit. “Per set kunnen de leerlingen van drie fictieve patiënten en twee anonieme donors de bloedgroep bepalen. Vervolgens kunnen ze uitvogelen welke donor bij welke patiënt past voor een bloedtransfusie. Als de docent ze nog meer uitdaging wil geven, kunnen ze ook nog bepalen welke donor geschikt is voor een plasmatransfusie. Want daarvoor zijn de regels weer anders.”  

Spannend 

Zo’n zestig middelbare scholen per jaar maken dankbaar gebruik van de speciale practicumsets om hun biologielessen boeiender en spannender te maken. “Bloedgroepbepalingen in de klas zijn niet nieuw,” zegt Caitlin, “maar vroeger gebeurde dit vaak door een vingerprik bij de leerlingen zelf. Ik weet nog dat we dit ook op mijn eigen middelbare school zouden doen. Dat ging toen helaas niet door omdat er verschillende leerlingen onwel werden. Waarschijnlijk vonden ze het idee dat ze in hun eigen vinger moesten prikken te spannend.”  

“Met onze sets hoeft niemand geprikt te worden en het materiaal is net zo veilig als regulier donorbloed” 

Veiligheid voor alles 

De bepalingen aan de hand van een vingerprik zijn uiteindelijk afgeschaft vanwege de eventuele risico’s, zoals een onveilige uitvoering. Ook kan een onverwachte ontdekking over de eigen bloedgroep (die bijvoorbeeld afwijkt van die van de ouders) onbedoeld vragen oproepen. Caitlin: “We vinden het belangrijk dat leerlingen veilig met bloed kunnen werken. Met onze sets hoeft niemand geprikt te worden en het materiaal is net zo veilig als regulier donorbloed. We gebruiken voornamelijk restmateriaal van donaties en testbuizen. Omdat we met echt bloed werken, is een practicumset beperkt houdbaar, ongeveer vijf weken. Twee keer per jaar kunnen scholen de sets bij ons bestellen.” 

Bewustwording is belangrijk 

En lukt het om via de practicumbepalingen nieuwe donors te werven? Caitlin lacht: “Daar zijn ze nu nog te jong voor. De lessen zijn gericht op kinderen tussen 15 en 17 jaar. Maar het zou natuurlijk geweldig zijn als ze enthousiast raken en zich aanmelden als donor op hun achttiende. Of als ze gegrepen raken door het practicum en een laboratoriumopleiding gaan volgen of een andere opleiding in die richting. Wij vinden het vooral belangrijk dat er bewustwording bij de leerlingen ontstaat over het belang van bloed en donorschap. Dat ze voldoende kennis hierover opdoen. Daarom bieden we de practicumsets aan tegen kostprijs. We stellen ze ook met veel plezier samen.” 

De practicumsets zijn in de maanden november en januari te bestellen.