Terug naar overzicht

Bloedtransfusie als paard van Troje

Datum
28 april 2017
Locatie
Amsterdam

Patiënten op de intensive care hebben vaak last van bloedarmoede. Dat komt omdat door hun onderliggende ziekte de bloedaanmaak vaak verstoord is. “Wij artsen moeten zuinig met hun bloed omspringen”, zegt de Nijmeegse intensive-care arts Lucas van Eijk tijdens de Sanquin Spring Seminars. “Wij nemen zoveel buisjes bloed bij ze af, als je dat optelt kom je op een hoeveelheid die overeenkomt met een kleine donatie per week. Koester het bloed van deze patiënten”.

Hij liet een nieuw ontworpen systeem zien waarbij steeds een heel klein beetje bloed kan worden afgenomen. Een hele praktische oplossing. Van Eijk was een van de wetenschappers van over de hele wereld die presenteerden bij de Spring Seminars op 20 en 21 april 2017. Ze lieten hun nieuwste inzichten en therapieën zien op het gebied van bloedarmoede en ijzerstofwisseling.

IJzertekort en ijzerstapeling

Karin Fijn van Draat bij de Sanquin Spring SeminarsBloedarmoede kan diverse oorzaken hebben.  Bijvoorbeeld aangeboren afwijkingen van het hemoglobine, het eiwit dat zorgt voor het zuurstoftransport. Sikkelcelziekte is daar één van. Sikkelcelpatiënten hebben daarom regelmatig donorbloed nodig. Professor Karin Fijn van Draat van Sanquin/AMC vergeleek bloedtransfusies met het paard van Troje. Je geeft de patiënt iets moois, tegelijkertijd bezorg je hem iets gevaarlijks: een overschot aan ijzer, waarmee al die toegediende rode bloedcellen vol zitten. Te weinig ijzer is niet goed, te veel ijzer kan organen zoals  lever, hart en alvleesklier beschadigen. Daarom krijgen deze patiënten naast bloedtransfusies medicijnen die ervoor zorgen dat je het teveel aan ijzer weer kwijtraakt. Professor Sacha Zeerleder van Sanquin/AMC vertelde over zijn onderzoek aan ijzerbindende eiwitten die we van nature in ons bloed hebben. Hij wil die gaan zuiveren uit donorplasma om in te zetten als medicijn voor patiënten met ijzerstapeling.

IJzer uit voeding

Ons lichaam gaat zuinig om met ijzer. Gaan rode bloedcellen kapot, dan recyclen we het merendeel weer. Hebben we meer nodig, dan neemt de darm dat op uit de voeding. De darmcellen nemen precies die hoeveelheid ijzer op die we nodig hebben. Het hormoonachtige eiwit hepcidine neemt dat voor zijn rekening. Een hogere productie van hepcidine sluit de poorten in de darmcellen voor ijzer. Hebben we te weinig ijzer, dan maken we minder hepcidine aan, en gaan de ijzerpoorten weer open. De ijzervoorraad is zo in evenwicht. Bij hemochromatose, een erfelijke vorm van ijzerstapeling, is er te laag hepcidine, waardoor er te veel ijzer wordt opgenomen: de poort staat altijd open”. Prof. Tomas Ganz uit Los Angeles vertelde dat er voor deze patiënten onlangs een synthetisch hepcidine-molecuul is ontwikkeld.

Poster sessie bij de Sanquin Spring Seminars in de Rode Hoed in Amsterdam.

Een ander probleem dat patiënten ervaren die vaak bloedtransfusies nodig hebben is een afweerreactie tegen donorbloed. Dat kan gebeuren als het donorbloed niet de perfecte match heeft. Voor dit soort patiënten ontwikkelt Sanquin donorbloed op maat in het laboratorium. Groepsleider Emile van den Akker en promovendus Steven Heshusius van Sanquin vertelden over de stand van zaken op dit gebied.

Kennis delen

“Bloedarmoede en ijzerstofwisseling vormen een belangrijk thema voor Sanquin”, zegt Marian van Kraaij van Sanquin, voorzitter van de Seminars. “Het raakt zowel de behandeling van patiënten als de gezondheid van de donor. Sanquin is bij de hele keten van donor tot patiënt betrokken, Met alles wat daar tussen zit, op het gebied van bloed- en plasmaproducten, transfusiegeneeskunde, diagnostiek en onderzoek. Met die alles-onder-een-dak constructie kunnen we heel effectief onze krachten bundelen en stappen maken voor patiënt en donor. Vandaar ons initiatief voor de Spring Seminars, die we tweejaarlijks organiseren. Daarmee willen we wereldwijd bijdragen aan het delen van kennis op het gebied van bloed”. In de Rode Hoed in Amsterdam werd een mooie voorzet gegeven, de discussies waren zeer levendig, behandelaren legden elkaar in de pauze hun patiënten voor.


Terug naar overzicht