Terug naar overzicht

TTP: trombose door antistoffen die schaareiwit blokkeren

Datum
18 april 2017
Locatie
Amsterdam

Fabian VerbijKleine bloedpropjes in de bloedvaten, waardoor over het hele lichaam haarvaatjes verstopt kunnen raken. Met tegelijkertijd kleine, paarse puntbloedingen in de huid. Het komt voor bij de zeldzame bloedziekte TTP, Trombotische Trombocytopenische Purpura. Vaak zijn auto-antistoffen de boosdoener. Op 19 april promoveert Fabian Verbij op onderzoek naar die afweerreactie tegen het eigen lichaam. Hij heeft een test ontwikkeld die mogelijk kan voorspellen of een patiënt opnieuw een aanval krijgt.

De verworven vorm van TTP ontstaat op volwassen leeftijd bij daarvoor gezonde mensen. Zij maken antistoffen tegen een eiwit met de naam ADAMTS13. Dit eiwit werkt als een soort schaar die bij daarvóór gezonde mensen het stollingseiwit Von Willebrand Factor in stukken knipt. De auto-antistoffen van de TTP-patiënt blokkeren de schaar, waardoor Von Willebrand Factor als lange kleverige slierten door het bloed beweegt. De bloedplaatjes plakken er aan vast en raken geactiveerd, waardoor kleine stolseltjes of propjes ontstaan. Bij een verwonding wil je juist dat een bloedpropje het gat dicht, zomaar in de bloedbaan kunnen bloedpropjes levensgevaarlijk zijn.

Omslag proefschrift Fabian Verbij

Plasmaferese

Patiënten met TTP worden behandeld met tientallen plasmafereses. Hun eigen plasma wordt daarbij vervangen door donorplasma. Zo raken ze de gevaarlijke antistoffen kwijt, en krijgen in één klap gezond schaareiwit erbij. Ook worden vaak afweeronderdrukkende geneesmiddelen ingezet. Een deel van de patiënten krijgt opnieuw aanvallen. De onderzoeksgroep van professor Jan Voorberg, bij wie Verbij promoveert, doet onderzoek naar de oorsprong van de afweerreactie bij TTP.

Verbij: “Als we de afweerreactie beter begrijpen of kunnen voorspellen wanneer er een aanval komt, kan de behandeling eerder worden begonnen, waardoor de aanval wellicht minder ernstig verloopt”. Diverse immuuncellen zijn betrokken bij de afweerreactie die uiteindelijk leidt tot het maken van de auto-antistoffen. Verbij identificeerde T-cellen die een stukje van het schaareiwit herkennen: “Het opmerkelijke is dat precies dat stukje ook voorkomt op bepaalde, algemeen voorkomende bacteriën”. We denken dat TTP begint met een infectie, waarna het immuunsysteem zich vergist en per ongeluk richt op het schaareiwit. Dat niet iedereen TTP krijgt heeft waarschijnlijk te maken met toevallige, genetische variaties tussen mensen, daar hebben we ook aanwijzingen voor gevonden”.

Diagnostische test

Collega’s van de afdeling Immunomonitoring Services willen doorgaan met de vindingen van Verbij en een diagnostische test ontwikkelen om in de toekomst de tegen het schaareiwit gerichte immuuncellen te meten. Zij hopen aan de hand van het aantal cellen te kunnen voorspellen of en wanneer een patiënt weer een aanval krijgt. Zodat met een tijdige behandeling de aanval minder ernstig verloopt en orgaanschade door trombose kan worden voorkomen.

Promotie: 19 april 2017, 14:00 uur in de Agnietenkapel te Amsterdam.

Terug naar overzicht