Terug naar overzicht

Een bijzondere patiënt met een bijzondere diagnose

Datum
23 augustus 2017

200x194-HuubVan de een op de andere dag had Huub last van bloedneuzen. Zijn behandelend arts, Hester van Bolhuis, schreef antibiotica voor. Ze dacht aan een voorhoofdsholte ontsteking. Huub was eerder gebeten in zijn wenkbrauw, vandaar. Maar Huub knapte niet op. Hij werd bleek en lusteloos. Dan maar z’n bloed checken. Voor elke bloedafname moet Huub onder narcose. Want Huub is een chimpansee. Huub is ondergebracht bij Stichting AAP, die apen en ander exotische dieren opvangt. 

Huub bleek te weinig bloedplaatjes en bloedarmoede te hebben. Waar zou dat vandaan komen? Hester van Bolhuis, dierenarts bij Stichting AAP, nam contact op met Sanquin. Hester had al een idee, ze twijfelde tussen twee mogelijke diagnoses. Huubs bloed werd daarop getest bij Sanquin Diagnostiek. Als controle was bloed afgenomen van een collega-chimpansee.

Diagnose

De test voor Auto-immuun Hemolytische Anemie, die Hester had aangevraagd, toonde niets afwijkends aan. Toch bleef er twijfel. Want toont de test wel hetzelfde aan in apenbloed als in mensenbloed? De andere test gaf gelukkig uitsluitsel. Huub leed aan TTP, Trombotische Trombocytopenische Purpura. “We hebben de test later op verschillende afnames herhaald.”, vertelt laboratoriumhoofd Carel Eckmann. “Bij nog een derde aap werd bloed afgenomen, om een extra 'normale' controle te hebben. Dat is nog een heel karwei, je vraagt niet aan een volwassen chimpansee of hij zijn arm even voor je wil uitstrekken. Bij elke bloedafname moeten ze onder volledige narcose”. Deze bij mensen ook zeldzame ziekte was nog nooit bij een chimpansee gezien.

TTP

Wat is nu TTP? Bij de ziekte TTP, een auto-immuunziekte, maken mensen, in dit geval dus een chimpansee, antistoffen tegen het eiwit ADAMTS13. Dit eiwit werkt als een soort schaar. Het knipt stollingseiwit Von Willebrand factor in stukjes. Door de antistoffen wordt ADAMTS13 uitgeschakeld. Huub had nog maar een heel klein beetje werkend ADAMTS13. Daardoor blijft Von Willebrand factor in lange slierten in het bloed. Alle bloedplaatjes kleven daar aan vast en raken geactiveerd. Hierdoor ontstaan zowel stolseltjes als bloedingen.

Geen apenplasma

Menselijke patiënten worden vaak behandeld met tientallen plasmafereses, hun plasma wordt vervangen door vele liters donorplasma. Zo raken ze de autoantistoffen kwijt en krijgen in een moeite door ADAMTS13 van donors toegediend. Bij Huub kon dat natuurlijk niet, er is immers geen apenplasma voorhanden. Hij kreeg de afweeronderdrukker prednison, en knapte gelukkig helemaal op. Hester denkt dat de ziekte is uitgelokt door een infectie ten gevolge van die beet in zijn wenkbrauw.

In de gaten houden

Hoewel Huub weer helemaal kiplekker is, blijft zijn ADAMTS13 gehalte laag. Bij menselijke patiënten komt dat soms ook voor. Zij lopen de kans nog een keer een aanval van TTP te krijgen. Huub wordt daarom ook extra in de gaten gehouden. Krijgt hij weer verschijnselen van TTP dan weet Hester in elk geval wat hij heeft en hoe ze hem moet behandelen. En bij Sanquin is Huub ook al bekend, zijn uitslagen staan gewoon in ons uitslagensysteem, onder 'Huub Chimpansee'.

Lees meer over het mooie werk van Stichting AAP in Almere.

Terug naar overzicht