Sanquin Home Sanquin Home Sanquin
Home ● Over Sanquin ● Actueel ● Contact ● Werkenbijsanquin ● Sitemap ●
Bloed
 		●
Van bloed tot geneesmiddel
 		●
De rijkdom van bloed
Complicerende factoren bij trombocytentransfusie
Terug naar Transfusie van bloedcellen

Transfusies met bloed van een donor bevatten lichaamsvreemde stoffen voor de ontvanger, die daarop kan reageren met de vorming van antistoffen. Trombocyten zijn daar bijzonder gevoelig voor, want zodra ze bedekt zijn met antistoffen worden ze snel uit de circulatie verwijderd. In dat geval levert een trombocyten-transfusie niet die toename van het trombocytengetal op, die op grond van de hoeveelheid toegediende trombocyten te verwachten leek.

Trombocyt-specifieke bloedgroepsystemen

Hide details for Trombocyt-specifieke antigenenTrombocyt-specifieke antigenen
kunnen soms antistoffen opwekken. Op deze sterk vergrote elektronenmicroscopische foto (rechts) zijn in doorsnede gedeeltelijk twee bloedplaatjes te zien. De antigene determinanten werden zichtbaar gemaakt met behulp van aan monoklonale antistoffen gekoppelde gouddeeltjes (de duidelijke zwarte stippen buiten de membraan). Ze bevinden zich waarschijnlijk op de draadvormige koolhydraatuitlopers van eiwitten in de membraan.
Prof. dr. M. Moriau, Leuven



Hide details for Door middel van elektroforese wordt hier trombocytenmateriaal gecontroleerd,Door middel van elektroforese wordt hier trombocytenmateriaal gecontroleerd,
alvorens het met behulp van de PCR nader te onderzoeken op de aanwezigheid van trombocyt-specifieke antigenen.
CLB




De celwand van trombocyten bevat verschillende bloedgroepen, antigenen die uniek zijn voor de betrokkene. Sommige daarvan zijn min of meer specifiek voor trombocyten en heten daarom trombocyt-specifieke antigenen. Andere antigenen zijn ook op andere celsystemen te vinden, zoals het AB0- en het HLA-systeem, bekend van vrijwel alle weefsels, inclusief het hematopoiëtische systeem. Op trombocyten komen AB0-antigenen slechts zwak tot expressie. Indien een patiënt hiertegen toch zeer sterke antistoffen heeft geproduceerd, zijn deze in staat trombocyten die niet van dezelfde AB0-bloedgroep zijn, te vernietigen.

Hide details for De zes genen van het HLA-systeemDe zes genen van het HLA-systeem
liggen in twee klassen verdeeld op de korte arm van chromosoom 6. Omdat iedere ouder de helft van het chromosomenpaar van een individu bepaalt, heeft men in totaal twaalf HLA-genen. Deze genen zijn elk zeer polymorf, zodat de combinatie van HLA-genen bij iedereen vrijwel uniek is. Genproducten van het systeem spelen een centrale rol bij de herkenning van lichaamsvreemde elementen en de regulatie van het immuunsysteem.




Een groter probleem vormen de HLA-antigenen. Trombocyten brengen slechts een deel van de HLA-antigenen tot expressie, alleen de HLA-klasse I (de 3 loci op chromosoom 6, die echter coderen voor ruim honderd antigenen die in duizenden verschillende combinaties kunnen voorkomen). Voor het opwekken van een afweerreactie tegen HLA-antigenen is de aanwezigheid van klasse I antigenen alléén onvoldoende: de antigenen van HLA-klasse II, aanwezig op witte bloedcellen, die het voor de ontvanger vreemde HLA van de donor kunnen presenteren, zijn essentieel voor de vorming van HLA-antistoffen.

Expo 5 de relatie tussen HLA en bloedtransfusie

Rigoureuze verwijdering van de witte bloedcellen uit alle bloedtransfusies blijkt de vorming van HLA-antistoffen te voorkomen, met als gevolg een betere transfusie-opbrengst van trombocyten. Worden de witte bloedcellen níet uit de bloedproducten verwijderd, dan vormt bijna de helft van de patiënten binnen enkele weken HLA-antistoffen. Voor deze patiënten zijn dan vaak transfusies noodzakelijk van geselecteerde, zogeheten HLA-gematchte donors. Er is slechts een beperkt aantal van dergelijke donors beschikbaar. In Nederland, bijvoorbeeld, is meer dan 5 procent van de donors getypeerd voor HLA-antigenen; op hen wordt een aanzienlijk beroep gedaan om met behulp van aferese-apparatuur een hoeveelheid trombocyten te leveren die overeenkomt met wat 6 donors te zamen bij donatie van een halve liter bloed per persoon leveren. Met de aferese-apparatuur worden in dit geval dus alleen trombocyten afgenomen, de overige bloedbestanddelen worden weer in de bloedsomloop van de donor teruggebracht. Het verwijderen van witte bloedcellen uit bloedtransfusies heeft ook het voordeel dat er tijdens het bewaren van trombocyten geen stoffen door de leukocyten geproduceerd worden die koortsreacties bij de patiënt veroorzaken.

Hide details for Met behulp van aferese-apparatuurMet behulp van aferese-apparatuur
wordt in toenemende mate van een donor slechts dát bloedbestanddeel afgenomen waaraan op dat moment specifiek behoefte bestaat, zoals plasma of trombocyten. Na afname van het volledige bloed vindt scheiding van de diverse componenten plaats. De bestanddelen waaraan geen behoefte is, worden vervolgens aan de donor teruggegeven.
Hoeks & Lindenburg, Den Haag




Ondanks het verwijderen van leukocyten uit bloedcomponenten, zullen altijd HLA-getypeerde donors nodig blijven om trombocyten te leveren voor vrouwen die door voorgaande zwangerschappen geïmmuniseerd zijn voor HLA-antigenen.


« terug