Transfusie van bloedcellen

Een plastic zak met een dieprode vloeistof, hangend naast het bed van een patiënt aan wie die vloeistof wordt toegediend. Voor bijna iedereen is dan direct duidelijk dat er een bloedtransfusie plaatsvindt. De rode vloeistof is veroorzaakt door de rode bloedcellen en het zojuist geschetste beeld is het symbool van een levensreddende, bijna magische handeling. Transfusiegeneeskunde in haar huidige vorm is echter veel breder en houdt meer in dan het zomaar toedienen van bloed. Ze omvat de toepassing van allerlei specifieke bloedcelproducten en plasmapreparaten, die onder maximale zorg worden bereid en toegediend.

Bloedtransfusie is de oudste en meest verspreide vorm van orgaan- c.q. weefseltransplantatie
Eens bekend als noodmaatregel met een hoge risicofactor, is bloedtransfusie tegenwoordig een geavanceerde en veilige medische handeling, die hoge eisen stelt aan menselijke vaardigheid en technologie.

Transfusion Research Site: http://ahsn.lhsc.on.ca/

Geschiedenis van de bloedtransfusie

Expo 1 De vrijwillige, onbetaalde bloeddonor

Expo 2 Bloedtransfusie in Nederland en België

Het bloed dat bij bloedtransfusies wordt gebruikt is in de meeste Europese landen afkomstig van vrijwillige, niet-betaalde donors. Een donor staat een of enkele malen per jaar een halve liter bloed af. Zo'n bloeddonatie bestaat uit het volledige bloed: de rode bloedcellen, de witte bloedcellen, de bloedplaatjes en het plasma met alle daarin aanwezige stollingsfactoren, afweerstoffen en andere eiwitten. Om de donor te beschermen, mag niet meer dan 15 procent van zijn of haar bloedvolume ineens worden afgenomen, hetgeen voor iemand van ten minste 50 kilo neerkomt op ongeveer 450 ml.
Een fotoserie maakt duidelijk hoe bloeddonatie tegenwoordig in zijn werk gaat en welke wegen het bloed van een donor vervolgens kan gaan:

Vóór een bloedafname worden de volgende materialen klaargelegd:
(met de klok mee) een vierzakkensysteem met aanpriknaald; hulpmateriaal; barcodestickers; een EDTA-buis voor bloedgroepenserologie (met paarse dop); en een stolbuis voor virusserologie (bruine dop).

De donor wordt gekeurd
Een vragenformulier wordt ingevuld en besproken om risico's voor donor en patiënt uit te sluiten. De bloeddruk en temperatuur worden gemeten, de pols geteld en het hemoglobinegehalte bepaald.

Voor de uitvoering van een venapunctie
in de vene van de elleboog wordt de elleboogholte grondig ontsmet.

Bij een volbloeddonatie wordt het bloed inclusief het plasma en de bloedcellen afgenomen
De bloedzak rust op een bloedschudapparaat om het antistollingsmiddel en het afgenomen bloed te mengen.

Plasmaferese is een techniek waarbij met behulp van een machine alleen plasma wordt afgenomen
Van het afgenomen volle bloed worden de erytrocyten door middel van centrifuge gescheiden van het plasma. De erytrocyten worden aan de donor teruggegeven, terwijl het plasma wordt opgevangen.

Met behulp van het barcodesysteem (streepjescode)
wordt elke afgenomen bloedzak en de satellietzakken, het donoroproepformulier en de buisjes voor het bloedgroepenonderzoek en het virusonderzoek tot één samenhangend controleerbaar geheel gebracht en in de computer ingevoerd.

Elke buis met bloed van een donor is gemerkt met een barcode
Hierdoor wordt de privacy van de donorgegarandeerd en worden verwisselingen voorkomen.

Het virusonderzoek vindt geheel geautomatiseerd plaats

Ook het bloedgroepserologie-onderzoek verloopt automatisch
De reagentia anti-A, anti-B en anti-A+B worden op een microtiterplaat aangebracht. Later zullen het plasma en de testerytrocyten volgen.

Soms vindt het bloedgroepenonderzoek met de hand plaats,
en worden de gegevens vervolgens in het computersysteem gekoppeld aan de geautomatiseerde gegevens.

Bij de bewerking van bloed wordt allereerst de bloedzak in de centrifuge geplaatst
en gecentrifugeerd, waardoor de cellen gescheiden worden van het plasma.

Na het centrifugeren worden met behulp van bloedscheidingsapparatuur
de rode bloedcellen de daarop als dunne laag aanwezige buffycoat, en het plasma van elkaar gescheiden.

Na de scheiding is het bloed van de donor,
dat was afgenomen in de zak rechts, gescheiden in respectievelijk erytrocytenconcentraat, buffycoat en plasma.

Bij de bereiding van erytrocytenconcentraat
vindt in een aantal gevallen een filtratie plaats, ter verwijdering van leukocyten (witte bloedcellen).

$Hide details for Duizenden plasmadonaties worden samengevoegd en gefractioneerd,$ Duizenden plasmadonaties worden samengevoegd en gefractioneerd,
onder andere voor de productie van albuminepreparaten.

$Hide details for Na fractionering, virusinactivering en virusverwijdering$ Na fractionering, virusinactivering en virusverwijdering
vindt onder aseptische omstandigheden de afvulling plaats. In een geautomatiseerd systeem worden flacons afgevuld en van een rubber dop voorzien.

Bloedcomponenten-therapie
Een patiënt ontvangt twee gescheiden componenten tijdens zijn behandeling: plasma en erytrocytenconcentraat.

« terug