Ziekten door bloedtransfusie

Home

●

Over Sanquin

●

Actueel

●

Contact

●

Werkenbijsanquin

●

Sitemap

●

Bloed

●

Van bloed tot geneesmiddel

●

De rijkdom van bloed

Ziekten door bloedtransfusie

Terug naar Transfusiereacties

Hoewel bloedtransfusies worden toegediend als therapie of als ondersteuning van een therapie bij ernstige klinische situaties, kunnen door een bloedtransfusie ook ernstige nevenreactie optreden. De oorzaak hiervan ligt in de overdraagbaarheid van vooral virale infectieziekten, of in het optreden van een immunologische reactie. Ziekten door bloedtransfusie, zoals graft-versus-host disease en infectieziekten worden hierna toegelicht.

Graft-versus-host disease
Graft-versus-host disease (GVHD) is een vaak voorkomende complicatie van beenmergtransplantatie (BMT), maar kan zich ook voordoen na bloedtransfusies. Dan heet ze transfusie geassocieerde GVHD.(TA-GVHD) Het gaat hier om een tegen de gastheer gerichte reactie van het toegediende product, dat T-lymfocyten bevat. Deze cellen herkennen de ontvanger als vreemd, nemen in aantal toe en beschadigen de huid, lever, maag, darmen en beenmerg van de ontvanger. De ziekteverschijnselen zijn koorts, roodheid van en bobbeltjes op de huid, sterke vermagering, braken, pijn in de leverstreek, buikloop en voortdurende hoest. De beenmergfunctie wordt onderdrukt, hetgeen leidt tot bloedarmoede en een tekort aan witte bloedcellen en trombocyten. De leverfunctie wordt gestoord, infecties en bloedingen zijn regel. De diagnose kan worden bevestigd door een huidbiopsie te nemen waaron donorlymfocyten worden aangetroffen samen met oedeem en een vermeerdering van de hoornlaag (hyperkeratose). TA-GVHD kan zich snel ontwikkelen en is een ernstige transfusiereactie, die veelal fataal verloopt. (Deze reactie kan bijvoorbeeld optreden in geval van erfelijke T-celafwijkingen, bij neonatale wisseltransfusie, intra-uteriene transfusie, leukemieën en lymfomen, tumoren, en enkele andere specifieke omstandigheden).

De prognostische waarde van cellulaire testen voor graft-versus-host-ziekte bij allogene beenmerg transplantatie
Infectieziekten

Allerlei besmettelijke infectieziekten kunnen in principe via een bloedtransfusie worden overgedragen. Bekende voorbeelden zijn enkele vormen van hepatitis, aids, syfilis, cytomegalovirus-ziekte, malaria en humane T-cel leukemie. Deze kunnen alleen door transfusie ontstaan als een donor zonder duidelijke klinische tekenen van infectie een eenheid bloed afstaat waarin het besmettelijke micro-organisme ondanks de gebruikelijke screeningstest onopgemerkt is gebleven.

Hepatitis G virus (GB-virus-C)

Elke bloedgift wordt getest

Posttranfusie-hepatitis (PTH) vormt de belangrijkste besmetting die door bloedtransfusie kan worden veroorzaakt. Overdracht van hepatitis A is heel uitzonderlijk. Hepatitis B, ooit de meest voorkomende oorzaak van PTH, is dank zij de effectieve, algemeen toegepaste screening van elke eenheid donorbloed afgenomen zeer uitzonderlijk geworden. Hepatitis C kan sinds 1990 ook worden opgespoord. Het risico van een besmetting met HIV 1 of 2 door bloedtransfusie, waardoor aids kan ontstaan, is tegenwoordig bijzonder klein. Dat is te danken aan publieksvoorlichting, aan zelfuitsluiting, aan het gebruik van een vertrouwelijk bloedbestemmingsformulier bij de donatie én aan de grote gevoeligheid van nieuwe screeningstests.

Virusdiagnostiek, AIDS

Aidsmap.com: the direct route to information on aids
Houston Aids Information Link

Aids-onderzoek in Marseille

Syfilis is nauwelijk een probleem bij bloedtransfusie, want de verwekker ervan, Treponema pallidum, wordt slechts overgedragen via verse bloedproducten. Er vindt echter een grondige test plaats en bovendien overleeft de ziekteverwekker slecht in de koelkast. Ook op de aanwezigheid van het cytomegalovirus (CMV) wordt getest, met name op bloedcelproducten die worden toegediend aan patiënten die nooit met CMV in aanraking zijn geweest en bij wie de afweer kunstmatig wordt onderdrukt, zoals het geval is bij beenmergtransplantatiepatiënten.

Infectie met Cytomegalovirus (CMV)

De enorme toename van reizen naar streken waar malaria voorkomt, heeft de bloedtransfusiediensten genoodzaakt om nog meer dan vroeger alert te zijn om donors die in deze landen hebben geleefd of er met vakantie zijn geweest, al dan niet tijdelijk van donorschap uit te sluiten.

Malaria is in opmars

Meer informatie over verschillende ziekten is te vinden op de volgende internetpagina's.

Expo 14 Bloed en virussen

Er bestaat een aantal mogelijkheden om bloedproducten een virusinactiverende behandeling te laten ondergaan, waardoor de aanwezigheid van virussen effectief wordt geneutraliseerd. Deze worden voortdurend uitgebreid en verbeterd. Voor plasmaproducten en vers plasma bestaan er efficiënte methoden voor de inactivatie van virussen. Voor bloedplaatjesconcentraten mag verwacht worden dat er binnen enkele jaren aange-paste methoden beschikbaar zullen zijn, terwijl voor erytrocytenconcentraten nog een hele weg te gaan is. Ook voorzorgsmaatregelen tegen andere transfusiereacties worden geleidelijk wetenschappelijk en technisch vervolmaakt. Het zijn veelal dure en bedrijfsintensieve methoden die de bloedtransfusie veiliger maken; men blijft daarom waakzaam en past de situatie zo efficiënt mogelijk aan bij nieuwe ontwikkelingen.

« terug