We kennen alleen stervend bloed

Wie de informatie over trombinevorming heeft gelezen, vraagt zich misschien af waarom het nodig is om bloed, dat voor transfusie wordt verzameld, in een sterk stollingremmende vloeistof op te vangen (meestal citraat dat het voor stolling nodige calcium bindt). Immers, als het bloed zonder schade aan bloedvaten wordt afgenomen, komt het niet in aanraking met al die stoffen die bij een weefselbeschadiging worden geproduceerd, waardoor het bloed in een halve minuut stolt.

Bindweefselstrengen in de hartkamer

Er bestaan twee stolling-systemen, en daarom stolt ook bloed dat 'zonder schade' is afgenomen. Het extrinsieke systeem heeft voor stolling iets van buiten de bloedsomloop nodig, het intrinsieke echter niets dan wat toch al in het bloed zit – althans bij gezonde mensen. Waar dat laatste systeem voor dient, anders dan om het onderzoekers lastig te maken, weten we niet. Wél is bekend dat er ten minste drie factoren aan te pas komen: factor XII (de Hageman-factor), high molecular weight kininogeen (HMK) en pre-kallikreïne. Maar de zeldzame 'patiënt' die geboren is zonder factor XII of HMK bloedt niet, terwijl iedereen die factor VII, VIII, IX, X, protrombine of fibrinogeen mist groot gevaar loopt.
Je zou dus kunnen zeggen dat het intrinsieke systeem – dat overigens voor zijn activiteiten enkele minuten nodig heeft, waardoor het bepaald niet geschikt is voor noodgevallen zoals het stelpen van grote wonden – nutteloos is en dat de studie ervan misschien alleen nog van belang is voor nieuwsgierige biologen die willen weten van welk verdedigingsstelsel, miljoenen jaren oud en inmiddels overbodig geworden, het een restant zou kunnen zijn.

Bloed in flessen

Stolling in een kunstmatige omgeving
Dat zou je kunnen zeggen, ware het niet dat we ons intussen hebben aangewend om bloed in zakken en flessen op te vangen en te bewaren, opdat het aan iemand anders kan worden toegediend. En ware het niet dat we zijn begonnen met het zoeken naar materialen waarmee kunstbloedvaten en kunstharten kunnen worden gefabriceerd. Want het intrinsieke systeem is mede de oorzaak dat er nog steeds geen materiaal is gevonden met een oppervlak dat het bloed niet aan het stollen brengt. Behalve natuurlijk het oppervlak van het levende bloedvat, dat in staat is te reageren op de aanraking van, bijvoorbeeld, één enkel molecuul trombine, waarna het langs een complexe weg via enkele eiwitten de stolling weer kan remmen. Het levende bloedvat is bovendien in staat om zijn oppervlak steeds te herschikken, zodat het voor bloedplaatjes niet 'aantrekkelijk' is en er dus geen stolsel ontstaat.

Een arterie in onze hersenen

De binnenwand van een kunstbloedvat
zit grofmaziger in elkaar. Dit is geweven dacronvezel. Snel na implantatie worden de kieren door het stollingsproces gedicht.
Bob Hope International Heart Research Institute, V.S.

« terug