Rhesus en zwangerschap

Home

●

Over Sanquin

●

Actueel

●

Contact

●

Vacatures

●

Sitemap

●

Bloed

●

Van bloed tot geneesmiddel

●

De rijkdom van bloed

Rhesus en zwangerschap

Terug naar Bloedgroepen

Als bij een vrouw antistoffen tegen bloedgroepen voorkomen, kunnen die tijdens zwangerschap in de bloedsomloop van de foetus terechtkomen. De antistoffen kunnen bij de moeder zijn veroorzaakt door bloedtransfusie, maar ook door erytrocyten van een foetus, die in de laatste maanden van de zwangerschap, en vooral tijdens de geboorte, in het bloed van de moeder terechtkomen. Hierdoor kunnen antistoffen worden opgeroepen tegen een bloedgroep die bij haar kind aanwezig is maar bij de moeder ontbreekt. Meestal gaat het dan om antistoffen tegen de rhesus-D-bloedgroep. Immunisatie bij Rhesus-D-negatieve moeders tegen het D-antigeen van het kind treedt veel vaker op dan tegen enige andere bloedgroep tijdens en na de zwangerschap.

Het rhesus-systeem

Zwangerschapsimmunisatie

Louyse Bourgeois, vroedvrouw van Maria de Medici,

Historische beschrijving van geelzucht bij een pasgeboren tweeling
"Ik vond een Dogtertjen dat levendig was, watersugtig van
't hooft af tot de dyen, so hard dat het niet harder konde wezen,
en tot de lippen toe, so scheen het dat men hout raakte,
den buyk was dik, gespannen gelijk een bal, seer swart /
en 't scheen door de geswollenheyt dat al de adertjens gebroken
waren; 't kint leefde omtrent een quartier uurs,
en niet tegenstaande het so dik was, egter en konde ik niet geloven,
dat het sodanigen grooten buyk hadde konnen vullen;
merkende haar swakheyt vond en snede ik haren navel af,
en dede het voor t' vier houden /
en sond om den Vycaris van St Gillis, om het kind te dopen /
en hebben terwijlen de Juffrouw gevoelt; vond ik de wateren van een
ander kint gereet om te breken /
en gebroken synde /
vertoonden sig daar een klein Jongsken de voet voorwaart;
dat seer stark en ingedrongen was /
welk eenigen tijd heeft geleefd: doen dat kint tot de geboorte quam,
ontviel haar sodanige quantiteit van water, als noyt is gesien.
Ik geloov dat daar wel een Emmer water was, en so geel dat het Lijnwaat
daar van geverft was ...
... de Nageboorte van deze twee kinderen /
synde maar een voor beyde /
met een gemene schending van haar plaats /
de Plaats van het Dogterken was vol van geel slijm, en de Aderen
door dewelke 't voedsel was gesonden door de Navelader, waren vol van
een geel bloed, gelijk men 't selve gemeynlijk trekt van een die' t Pluris heeft /
de plaats van het Jongsken was schoon en suyver,
de Aderen door de welke fyn voetsel was gestiert dik en vol schoon root bloed.
Ik heb het gesien twe of drie dagen naar syn geboorte /
hij was geel geworden /
gelijk gemeynlijk de kinderen werden
en had al sijne natuurlijke werking /
maar hij had sodanig getal van fluymen
dat niet tegenstaande de Remedien die men hem gaf
het onmogelijk soude geweest hebben hem te behouden /
en al het quaat van de Juffrouw en de kinderen, was gesprooten
door haar overmatig drinken, yder maaltijd dat sy at,
boven de drie Pinten water door de groote droogte die sy hadde,
Ik heb menigmaal de Doctoren hooren seggen dat sodanige
ontsteltenissen spruyten van een verhitte Lever /
Gelijk men speuren kan door de geligheyt /
die in het bloed en in het water was."

Aldus Louyse Bourgeois, in het jaar 1609

Ook kunnen moederlijke antistoffen in de bloedsomloop van de foetus terechtkomen en, als het kind positief is voor de bloedgroep waartegen ze zijn gericht, de erytrocyten van de foetus afbreken. Hierdoor ontstaat bij de foetus een vorm van bloedarmoede die zó ernstig kan zijn dat het hart niet meer goed kan functioneren. Dit kan reeds vóór de geboorte tot de dood leiden. Uit afgebroken erytrocyten komt hemoglobine vrij die ook weer wordt afgebroken. De gele kleurstof bilirubine die hierdoor in het bloed komt, is giftig voor de hersenkernen van het kind. Zolang de foetus nog niet is geboren, wordt het bilirubine via de bloedsomloop van de moeder afgevoerd. Na de geboorte echter hoopt het zich op in de bloedsomloop van de pasgeborene en kan het schade aanrichten in de jonge hersenen. In de ernstigste vorm leidt dit tot de dood, in minder ernstige gevallen kunnen motorische stoornissen het gevolg zijn. De bovengenoemde symptomen noemt men de hemolytische ziekte van de pasgeborene.

Hemolytische ziekte van pasgeborene door moederlijke antistoffen

De hemolytische ziekte van de pasgeborene
Een rhesus-negatieve moeder draagt een rhesus-positief kind (1). Bij de geboorte van dit kind kan de moeder in contact komen met de rhesus-antigenen van haar kind. Na de bevalling kan het immuunsysteem van de moeder antistoffen (Anti-Rh) gaan aanmaken tegen deze antigenen (2). Bij een volgende zwangerschap van een rhesus-positief kind kunnen deze antistoffen door de placenta de bloedbaan van het kind binnendringen en daar de rode bloedcellen vernietigen (3).

Deze ziekte kan steeds beter worden behandeld. Tijdens de zwangerschap kunnen de foetus erytrocytentransfusies worden toegediend, teneinde de bloedarmoede te bestrijden. Na de geboorte is een gewone transfusie nodig, maar het kan ook wenselijk zijn het bilirubine uit de bloedsomloop van het kind te verwijderen. Daartoe wordt dan een 'wisseltransfusie' verricht; het bloed van de pasgeborene wordt vervangen door het bloed van een donor. Zodoende wordt bloedarmoede bestreden en hersenbeschadiging voorkomen.

Expo 10 Bloedtransfusie bij kinderen

Transfusie bij een pasgeborene

Preventie rhesus (D) immunisatie
Diagnostiek rhesus (D) immunisatie
Preventie immunisatie tegen andere bloedgroepen dan rhesus (D)
Diagnostiek bij andere antistoffen dan anti-rhesus (D)

Zoals gezegd, gaat het in verreweg de meeste gevallen om de D-factor, de hemolytische ziekte van de pasgeborene kan ook een gevolg kan zijn van antistoffen tegen een andere bloedgroep.

« terug