IGRA voor diagnostiek van latente tuberculose-infectie (LTBI)

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft eind augustus betrokken instanties geïnformeerd over de leveringsproblemen en verminderde werkzaamheid van tuberculine PPD (purified protein Derivate- Mantouxtest) RT23. In de brief van het RIVM (zie bijlage) wordt een aantal aanbevelingen en alternatieven beschreven; de Interferon-Gamma Release Assay (IGRA) is er daar een van. Omdat bovenstaand probleem niet te voorzien was kunnen wij ons voorstellen dat uw laboratorium nog niet is ingericht om de IGRA uit te voeren.

Gezien deze situatie willen wij u graag attenderen op de service van Sanquin Bloedvoorziening. De divisie Diagnostiek biedt sinds januari 2013 de mogelijkheid om latente tuberculose-infectie (LTBI) te testen met behulp van de IGRA Quantiferon-TB Gold. Wellicht is het voor de periode dat het tuberculine PPD niet of minder beschikbaar is een alternatief voor uw laboratorium.

IGRA en Mantoux

Om tuberculose vast te stellen, wordt in Nederland frequent de Mantoux-test gebruikt. Een positieve Mantoux-reactie vormt een aanwijzing voor een eerder contact met tuberculosebacteriën. Met de opkomst van Interferon Gamma Release Assays (IGRA) is het mogelijk om op eenvoudige wijze overeenkomstige informatie met een in vitro bloedtest te verkrijgen.

Wat is tuberculose (TBC)?

Tuberculose (tbc) is een infectieziekte veroorzaakt door bacteriën van het Mycobacterium Tuberculosis Complex (MBTC) die ernstige ontstekingen kunnen veroorzaken en overal in het lichaam kunnen voorkomen. De meest voorkomende infectieziekte is longtuberculose. Als tbc-patiënten niet goed behandeld worden kan de ziekte dodelijk zijn. Tuberculose komt regelmatig voor in Nederland, de incidentie bedraagt ruim 6 per 100.000 (jaarlijks 1.100 nieuwe patiënten, bron: LCI , RIVM). Hiernaast kunnen de nieuwste middelen voor gebruik bij reuma bij personen met LTBI een levensgevaarlijke tuberculose-infectie veroorzaken. Ook HIV-geïnfecteerde personen lopen een verhoogd risico om een ernstige vorm van tbc te ontwikkelen.

Diagnostische testen voor TBC

Sinds enkele jaren zijn er bloedtesten op de markt die gebaseerd zijn op het in vitro meten van interferon-gammaproductie. Bij deze zogenaamde Interferongamma Release Assays (IGRA’s) wordt gebruik gemaakt van het principe dat T-cellen van personen die gesensitiseerd zijn met M. tuberculosis-antigenen interferongamma produceren als zij opnieuw met deze antigenen in contact komen. Quantiferon-TB Gold is een van de beschikbare testen die op dit principe gebaseerd zijn. Door het gebruik van specifieke antigenen vertoont de IGRA, in tegenstelling tot de Mantoux-test geen kruisreactie met BCG-vaccinatie.

Procedure voor aanvragen van de QuantiFERON test
Inzenders kunnen het bloed bij patiënten afnemen in drie speciale QuantiFERON buisjes. Deze buisjes zijn respectievelijk i) niet gecoat, ii) gecoat met TB antigeen en iii) gecoat met een mitogeen.
Deze buisjes moeten binnen 16 uur na afname gedurende 16-24 uur geïncubeerd worden bij 37°C en daarna gecentrifugeerd. Na deze bewerking kunnen de buisjes worden ingestuurd naar Sanquin. Dit moet dan binnen 3x24 uur plaatsvinden en kan via de Bodedienst van Sanquin of door gebruik te maken van de Sanquin transportbox die kosteloos via TNT kan worden verstuurd. Bij Sanquin zal de concentratie IFN-γ in het plasma worden bepaald. Door per patiënt de IFN-γ productie van de verschillende buizen te vergelijken kan er een uitspraak worden gedaan over:
a) de aanwezigheid van immunocompetente T-cellen
b) de aanwezigheid van TB specifieke T-cellen.

De test wordt twee keer per week ingezet op maandag/dinsdag en donderdag/vrijdag. Het resultaat is de eerst volgende werkdag beschikbaar.

Aanvraagformulier

Voor het aanvragen van de Quantiferon test kan gebruik gemaakt worden van het speciale aanvraagformulier 243 of van CLAUS.

Kosten

De kosten van drie Quantiferon buisjes waarin het bloed wordt afgenomen zijn 8,45 Euro. Deze buisjes zijn te verkrijgen via de firma Qiagen. De IGRA Quantiferon-TB Gold test kost 35,21 Euro (79016 tarief XII).

Diagnostische testen

V052: TB-IGRA (Quantiferon)
V055: TB-IGRA (Quantiferon®), bloedincubatie vindt op Sanquin plaats

Vragen

Voor vragen kunt u contact opnemen met dr. Maarten Koot (hoofd laboratorium Virusdiagnostiek), tel. 020-512 3358 of per e-mail virusdiagnostiek@sanquin.nl.

Laatst bewerkt op: 30 september 2013