Mutaties in CALR als nieuw diagnosticum voor essentiële trombocytose en primaire myelofibrose

Myeloproliferatieve neoplasmen (MPN) zijn onder te verdelen in verschillende groepen aandoeningen. Ten eerste chronische myeloide leukemie (CML) die gekenmerkt wordt door een overmaat aan rijpe granulocyten en ontstaat door de translocatie t(9;22).

De groep t(9;22) negatieve MPN bestaat uit Polycytemia vera (PV), Essentiële trombocytose (ET) en primaire Myelofibrose (PMF). Deze ziektebeelden kenmerken zich door een ongestimuleerde groei van erytrocyten (PV) of trombocyten (ET). Bijna tien jaar geleden is beschreven dat deze ongecontroleerde groei het gevolg is van een puntmutatie in het JAK2 gen: de JAK2 V617F mutatie. Deze mutatie komt voor bij meer dan 95% van de PV patiënten en bij ~50% van de ET en PMF patiënten. Bij een deel van de V617F negatieve patiënten kunnen in een ander deel van het JAK2 gen, in exon12, of in het gen voor de trombopoïetine-receptor (MPL) mutaties worden aangetoond.

Publicaties

In december 2013 zijn twee publicaties verschenen waarin verworven mutaties in exon 9 van het calreticuline-gen (CALR) worden beschreven:

De mutaties komen niet voor in PV patiënten of V617F positieve ET en MF patiënten. Wel zijn de mutaties gevonden in cellen van MDS patiënten.
Van de ET en PMF patiënten met wild type JAK2 wordt in 70% (ET) tot 90% (PMF) een mutatie in CALR aangetoond.
De mutatie-analyse van exon 9 van CALR kan vanaf nu aangevraagd worden bij Sanquin Diagnostiek.
Bij verdenking van een MPN stellen we de volgende onderzoeksvolgorde voor:

verdenking MPN

Diagnostische bepalingen (aanvraagformulier 5)

P029: bcr-abl fusietranscript (t(9;22)-chromosoomtranslocatie) bij CML-ALL (diagnosestelling)
P003: JAK2-V617F-mutatie
P902: JAK2 exon12 mutatie-analyse
P017: Calreticuline mutatie-analyse

Vragen

Voor vragen over deze bepalingen kunt u contact opnemen met Christa Homburg, hoofd van het laboratorium Immunocytologie, tel. 020-512 3390, e-mail c.homburg@sanquin.nl.
Prof. dr. Ellen van der Schoot, clustermanager Bloedcel Diagnostiek, is bereikbaar per e-mail e.vanderschoot@sanquin.nl.

Laatst bewerkt op: 20 februari 2014