Bewaren trombocytenconcentraten; positie zak of etiket van belang?

Om een optimale pH te handhaven en de aanwezigheid van het ‘swirling effect’ (maat voor de morfologie van de trombocyten) te waarborgen dienen trombocytenconcentraten op een schudapparaat (in een trombocytenbewaarkast waarin de temperatuur tussen +20 en +24°C is) te worden bewaard. Op deze wijze zijn trombocyten in een mengsel van bewaarvloeistof (PAS II) en plasma (verhouding ongeveer 65:35 v/v) 5 dagen en trombocyten in plasma 7 dagen houdbaar. Na ontvangst in het ziekenhuis dient het schudden zo snel mogelijk hervat te worden. Indien het product niet schuddend bewaard wordt, dient het zo snel mogelijk doch uiterlijk 6 uur na uitgifte bij de bloedbank (dat is in de praktijk 5 uur na ontvangst in het ziekenhuis) te worden toegediend.

In welke positie de zak in de schudder plaatsen?
Sanquin kreeg de vraag hoe de trombocytenconcentraten tijdens bewaren het beste op de schudder in de bewaarkast kunnen worden gelegd. De een legt de zakken in de lengte op de plank, terwijl anderen de zakken dwars leggen. Daarnaast worden zakken met het etiket naar boven gelegd, maar ook met het etiket naar beneden gericht.

Met deze vraag is de onderzoeksgroep van dr. D. de Korte (afdeling Product- en Procesontwikkeling Bloedbank) in 2011 aan de slag gegaan.

Onderzoekspunten bij het bewaren
Bij de opzet van het onderzoek zijn de volgende twee aandachtspunten meegenomen, te weten:

Onderzoeksopzet
In het onderzoek werden trombocytenconcentraten gemaakt van 5 buffycoats in plasma (T5PL).
Deze T5PLs werden gepoold en gesplitst in twee eenheden (A en B). Door plasma toe te voegen werd ervoor gezorgd dat de eenheden ± 400 ml in de zak hadden, rekening houdend met de capaciteit van aantal trombocyten in de bewaarzak. Eenheid A werd in de lengte met de bewegingsrichting mee op de schudder gelegd met het etiket naar beneden gericht (best case scenario). Eenheid B werd dwars op de schudder gelegd met het etiket naar boven (worst case scenario). Zie  onderstaand figuur.

Bloedzakken op schudder

Deze eenheden werden tot dag 8 bewaard en bemonsterd op dag 1, 6 en 8. De volgende parameters werden bepaald: gewicht, swirl, pH, bloedgassen, bicarbonaat, glucose, lactaat, CBC, MPV, CD62P expressie en Annexine A5 binding.

Resultaten
Voor de door Sanquin gebruikte Fresenius bewaarzakken raken de trombocyten meer geactiveerd in positie A (in de lengte schudden met etiket naar beneden gericht), dit uit zich in een hogere CD62P expressie en, in mindere mate, hogere Annexine A5 binding. Bij de overige bewaarparameters waren geen significante verschillen tussen beide posities op de schudder.

Conclusie
Er zijn minimale verschillen tussen de verschillende posities op de schudder of de positie met het etiket. Het advies van Sanquin is om het product om praktische reden met etiket naar boven (goed leesbaar) in positie B in de bewaarkast te leggen.

Samenvatting onderzoeksrapport opgesteld door D. de Korte, P. van Krimpen, J.P. Jansen van Galen en N. Vreeswijk, 17 augustus 2012

Bron: Onderzoeksrapport Schudden van trombocytenconcentraten: positie zak op schudder. Documentnr. RR 296 editie 1.0. L. de Laleijne-Liefting, 13 mei 2011.

Laatst bewerkt op: 23 augustus 2012