Donorkeuring en mannen die seks hebben met mannen

Sanquin is verantwoordelijk voor voldoende en veilig bloed in Nederland. Daarom test Sanquin elke donatie op de bloedoverdraagbare aandoeningen HIV, hepatitis B en C virus, syfilis en HTLV (alleen nieuwe donors). 

Daarbij doet zich het probleem voor van de zogenaamde 'window fase': op het moment dat een donor besmet wordt met een bloedoverdraagbare infectie, is deze besmetting niet onmiddellijk in het bloed aantoonbaar. Het duurt een aantal weken tot maanden voordat de besmetting kan worden aangetoond, terwijl het bloed van de donor in deze fase voor de ontvangende patiënt wel besmettelijk kan zijn.

Om deze reden wordt internationaal een tweesporenbeleid gehanteerd:
1. Bij elke donatie wordt het donorbloed getest.
2. Donors worden van donatie uitgesloten als zij, bijvoorbeeld door bezoek aan bepaalde landen of seksueel gedrag, een verhoogd risico hebben gelopen op de overdracht van bloedoverdraagbare infecties.

Hoog risico

Mannen die seksueel contact hebben gehad met andere mannen, hebben een hoog risico om deze ziekten over te dragen. Nieuwe hiv-infecties treden bijna 100 x vaker op bij mannen die seks hebben met mannen dan bij mannen die heteroseks hebben (zie afbeelding hieronder):

500x338-NL-HIV-infecties-2014
 
De groep waarbinnen de seksuele contacten tussen mannen plaatsvinden, kent een hoog percentage van bloedoverdraagbare aandoeningen:

Beleid in Nederland

De meeste Europese landen sluiten mannen die seks hebben gehad met mannen permanent uit voor bloeddonatie. In Nederland, Finland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Noord-Ierland en Zweden hanteert men de regel dat mannen, wier laatste seksuele contact met een andere man minimaal 12 maanden geleden is, in aanmerking kunnen komen voor bloeddonatie. Ditzelfde beleid is in 2016 ingevoerd in de Verenigde Staten en Canada. Verwacht wordt dat ook andere Westerse landen dit beleid zullen overnemen.

Nederland heeft het beleid als zodanig aangepast in 2015. Door mannen die seks hebben gehad met mannen onder voorwaarden als bloeddonor toe te laten wordt discriminatie zo veel mogelijk vermeden, terwijl tegelijkertijd de veiligheid voor ontvangers van bloedproducten voorop kan blijven staan. Het nieuwe beleid wordt ondersteund door een onderzoek van Sanquin en Universiteit Maastricht (pdf, Rijksoverheid.nl).
Over de wijziging van het donorselectiebeleid heeft de minister van VWS op 28 oktober 2015 de Kamer geïnformeerd via een kamerbrief (pdf, Rijksoverheid.nl).

Laatst bewerkt op: 5 december 2016