Medical need Ontstekingen en vaatziekten

Problemen en vragen uit de kliniek en praktijk

Twee tot vijftien procent van intensive care patiënten die een bloed transfusie krijgen, ontwikkelt een acute reactie van de longen met ademhalingsproblemen, ook wel bekend als TRALI (transfusion related acute lung injury), die bijdraagt aan toegenomen ziekteduur en sterfte. De bloedvaten van de longen zijn ernstig aangetast wat blijkt uit een enorme toename van oedeemvorming in de longen en de aanwezigheid van een zeer hoog aantal witte bloedcellen in de longen. In sommige gevallen kan dit zelfs tot de dood leiden. Hoe de longen uiteindelijk zo beschadigd kunnen raken is niet goed bekend.

Vasculaire aandoeningen ontwikkelen zich vanuit een ontsteking van de bloedvaten (vaatontsteking, vasculitis). Elk bloedvat kan worden aangetast. Bepaalde virussen, vooral hepatitisvirussen, kunnen dit uitlokken. Ook bepaalde infecties en reacties op sommige geneesmiddelen en vaccins lijken de aandoening te kunnen veroorzaken. Vermoedelijk ontstaat de ontsteking wanneer het immuunsysteem bloedvaten of delen van bloedvaten als lichaamsvreemd weefsel ziet en dit aanvalt. Cellen van het immuunsysteem die de ontsteking veroorzaken, omgeven en infiltreren de aangetaste bloedvaten en vernietigen deze. Vasculitis kan zich beperken tot de aders, grote slagaders, kleine slagaders of haarvaten of het kan zich beperken tot de bloedvaten in een deel van het lichaam, zoals het hoofd, een been of een nier. Aandoeningen als het syndroom van Henoch-Schönlein, erythema nodosum, polyarteriitis nodosa, arteriitis temporalis (reuscelarteriitis) en Takayasu's arteriitis worden gekenmerkt door vasculitis die zich beperkt tot bloedvaten van een bepaalde grootte of ligging. Directe behandeling en verbetering van de kwaliteit van bloedvaten en daarmee witte bloedcelinfiltratie te beperken is een aantrekkelijke therapie die kan leiden tot verbeterde gezondheid van desbetreffende organen en uiteindelijk het gehele welzijn.

Veroudering heeft een flinke weerslag op de kwaliteit van de bloedvaten. Met name het onderliggende weefsel verandert van samenstelling en heeft een grote invloed op de kwaliteit. Echter, de werkelijke achterliggende mechanismen die hiervoor zorgen zijn nog maar recent aangestipt. Het gezond maken en vooral gezond houden van de bloedvaten in het verouderingsproces, iets waar we allemaal mee te maken krijgen, is een van de speerpunten van deze medical need.

Oplossingen: producten en diensten van Sanquin

Door middel van laboratoriumonderzoek kunnen wij de binnenkant van een bloedvat bestuderen op zijn gedragingen na aanraking met risicofactoren zoals boven beschreven. Door de aanhechtingen van het endotheel onderling te verbeteren - om daarmee de doorlaatbaarheid en lekkage te kunnen beïnvloeden - en de kwaliteit van het bloedvat verbeteren, alsook de reactie van het endotheel op de bovenbeschreven factoren te onderzoeken in verband met ontstekingen, kunnen we ons meer gericht focussen op therapeutische aanknopingspunten op de bloedvatwand. Plasma-eiwitten zoals pGelsolin en C1 esterase inhibitor (Cinryze®) zijn aantrekkelijke aanknopingspunten voor onderzoek aan de verbetering van de kwaliteit van de bloedvatwand. Binnen het vaatonderzoek concentreren we ons op orgaan en weefselspecifieke bloedvaten, zodat toekomstige behandelingen zo nauwkeurig mogelijk gegeven kunnen worden. Daarnaast zullen we ons concentreren op de toepassing eigen endotheel cellen te kweken voor therapeutische toepassingen, gebaseerd op de zogenaamde BOEC (blood-outgrowth-endothelial-cells) isolatie- en kweekmethoden.

Onderzoeklijnen

Proteomic- en transcriptomic-onderzoek naar orgaan- en weefselspecifiek endotheel, alsmede persoonsgericht eigen endotheel (BOEC) is ingezet. Het gericht vinden van signaal proteïnen die betrokken zijn bij specifieke ontstekingsevenementen zoals leukocyt extravasatie en oedeem vorming worden systematisch bepaald.

Het gericht ontrafelen van toepasbare diagnostische vasculaire markers voor aanduiding van vasculaire schade wordt met behulp van klinische partners verder uitgediept.

Het ontwikkelen van een buiten het lichaam te gebruiken testmodel dat de bloedvatreacties weer kan geven (o.a. onder ontstekingscondities maar ook veroudering kan nabootsen) na toediening van een therapeutische drug.

Coördinator medical need: Dr. Jaap van Buul

Last edited on: 18 August 2016