Medical need Kanker

Problemen en vragen uit de kliniek en praktijk

Hoewel er de afgelopen decennia belangrijke vooruitgang is geboekt in de behandeling van kanker zijn mortaliteit en morbiditeit nog steeds hoog, en is de prognose voor patiënten met bepaalde vormen van kanker nog maar weinig verbeterd. Daarnaast bestaat er een sterke behoefte aan goede alternatieven voor bestaande behandelingswijzen, zoals chemotherapie, die heel belastend voor de patiënt kunnen zijn. Tenslotte zal een toenemende vergrijzing van de bevolking juist weer leiden tot een groei van het aantal kanker patiënten, hetgeen niet alleen medisch-ethische maar ook belangrijke sociaaleconomische vraagstukken met zich meebrengt. Zo is er met namen op het gebied van de behandeling van kankerpatiënten een sterke groei van het aantal beschikbare innovatieve en veelal dure geneesmiddelen , waardoor er knelpunten ontstaan met betrekking tot de betaalbaarheid van de zorg.

Oplossingen: producten en diensten van Sanquin

De focus van Sanquin ligt op onderzoek naar de behandeling van kankerpatiënten en de verbetering daarvan, in het bijzonder op het gebied van: (I) hematopoïetische stamceltransplantatie en (II) immuuntherapie.

Voor patiënten met relevante hematologische maligniteiten worden bij het geaccrediteerde Laboratorium voor Cellulaire Therapie (LCT) onder andere hematopoïetische stamcellen (HSC) voor transplantatie geproduceerd. De hematopoïetische stamceltransplantatie s, die in nauwe samenwerking met het AMC worden uitgevoerd, worden verder ondersteund door diverse diensten op het gebied van diagnostiek, zoals bv HLA-bepalingen voor donor-matching, en (immuno)therapiemonitoring, en door het leveren en bestuderen van bloedcel producten als ‘support’ therapie bij de bestrijding van de chemotherapie-gerelateerde anemie en trombocytopenie (zie ook de medical needs anemie en bloeden & hemostase).

Sanquin Plasmaproducten levert immunoglobulinen voor ziekte- en therapie-gerelateerde verworven immuundeficiënties bij kankerpatiënten. Daarnaast produceert het LCT ook verschillende cellulaire immuuntherapeutische producten voor diverse klinische trials ter bevordering van anti-kanker immuniteit in patiënten met uitgezaaide kanker, zoals mesenchymal stromal cells (MSC), tumor-infiltrating lymphocytes (TIL), dendritic cells (DC) en chimeric antigen receptor T cells (CART). Binnen het Immuno-monitoring Platform worden diensten aangeboden om het klinisch-immunologisch effect van immuuntherapie bij kanker te volgen, zoals bv testen om de vorming van inhibitors tegen biologicals te bepalen. 

Het is van belang om te benadrukken dat Sanquin in tegenstelling tot andere producenten van kankergeneesmiddelen, zoals farmaceutische bedrijven, geen winstoogmerk heeft. Opbrengsten van onze producten worden daardoor - los van het dekken van productiekosten - puur geïnvesteerd in onderzoek ter verbetering van de diagnostiek en behandeling van kanker en van ziekten zoals gedefinieerd bij de andere medical needs, en dit draagt daardoor bij aan een transparante en betaalbare geneesmiddelenontwikkeling en -productie. Een bijzondere onderzoekspopulatie heeft Sanquin in de vorm van de bloed- en plasmadonors. Longitudinale onderzoeken naar vroegdiagnostiek en incidentie van kankervormen vinden een aantrekkelijke mogelijkheid om te worden bestudeerd in deze groep.

Onderzoeklijnen

Hematopoïetische stamceltransplantatie  (HSCT)
Om graft-versus-host reacties te verminderen en graft-versus-leukemia van HSCT te verbeteren wordt getracht om donor-selectie van HSC te verbeteren. Dit gebeurt door verbetering van methodiek van HLA-typering met betrekking tot next-generation sequencing (NGS). Ook wordt onderzoek gedaan naar het nut van genetische testen voor killer-inhibitory receptors (KIR) en potentieel relevante sterk-polymorfe immunoreceptoren.

Om de engraftment en daarmee de klinische effectiviteit van HSCT te verbeteren wordt ook klinisch onderzoek gedaan naar de toediening van donor lymphocyte infusions en mesenchymal stromal cells.

Om de complicaties van HSCT en de daarmee gepaard gaande conditionering het hoofd te bieden, wordt (pre)klinisch onderzoek gedaan naar het nut en de verbetering van ‘supportive care’ met bloedcel producten zoals erytrocyten en plaatjes voor de behandeling van anemie en trombocytopenie, en met immunoglobulinen en granulocytentransfusies voor de behandeling van antibiotica-refractaire infecties. 

Immuuntherapie
Om de immuniteit van kankerpatiënten tegen kanker te versterken wordt onderzoek gedaan on antilichaam immuuntherapie tegen kanker te verbeteren. Dit gebeurt enerzijds door middel van verbetering van de antilichaam effector functies door modificatie van het eiwit en de glycosylering, en anderzijds door identificatie en targeting van de relevante innate immune checkpoints.

Om de cellulaire immuniteit en in het bijzonder T cel immuuntherapie tegen kanker te verbeteren en wordt onderzoek gedaan aan diverse T cel subsets en hun regulatie. Relevante T cellen met anti-kanker activiteit worden ofwel geïsoleerd uit tumoren, de zogenaamde tumor-infiltrating lymphocytes (TIL), of worden voorzien van chimeric antigen receptors (CAR-T cellen), en deze worden reeds getest in klinische trials. Daarnaast wordt er ook onderzoek gedaan naar subsets van andere T cellen, zoals TRegs en TRM en hun manipulatie, en naar de rol van zogenaamde myeloid-derived suppressor cells. Bovendien wordt de klinische toepassing van dendritische cellen ter bevordering van de antigeen presentatie aan T cellen nader onderzocht.

Coördinator medical need: Dr. Timo van den Berg

Last edited on: 18 August 2016