Terug naar overzicht

Wetenschap is vaak een toevalstreffer

Wetenschappelijke onderzoeken beginnen met een hypothese; een veronderstelling die door onderzoek getoetst wordt. Hypotheses worden bevestigd of ontkracht en soms wordt iets totaal anders ontdekt. Een toevalstreffer dus. Dit is wat er laatst in ons laboratorium gebeurde.

Twee van onze promovendi, Ellen van Beek en Julian Alvarez-Zarate, onderzochten de afgelopen vijf jaar hoe de immuunactiviteit van bepaalde witte bloedcellen (zogeheten fagocyten) gecontroleerd wordt, zodat ze optimaal kunnen beschermen tegen infecties. Zij voerden dit onderzoek uit in ons Fagocyten Laboratorium en begonnen met de veronderstelling, op basis van eerder gepubliceerde gegevens, dat een speciaal eiwit (SIRPalpha) een rol speelt in de activatie van fagocyten. Het omgekeerde bleek het geval: ze houden de activiteit juist onder controle. Een toevalstreffer!

Infecties

Fagocyten zijn belangrijke cellen voor je immuunsysteem omdat ze bacteriën en schimmels die je ziek kunnen maken, kunnen opnemen en bestrijden. Dit doen ze door een bijzonder proces: ze produceren reactieve zuurstofverbindingen, die de bacteriën en schimmels doden. Voor dit proces hebben fagocyten een speciaal enzym nodig, het zogeheten NADPH oxidase. Patiënten met een defect in het NADPH oxidase, zijn zeer vatbaar voor bacteriële- en schimmelinfecties. Het probleem is dat reactieve zuurstofverbindingen niet alleen de bacteriën en schimmels doden, maar ook lichaamseigen cellen en weefsel aantasten. Daarom is het belangrijk dat de mate van activiteit van het NADPH oxidase goed gecontroleerd wordt.

Door eerder onderzoek van Sanquin, wisten we al hoe het NADHP oxidase werkt, maar niet hoe fagocyten dit proces beperken. Onze onderzoekers gingen uit van de veronderstelling dat eiwitten zoals SIRPalpha een rol spelen in de activatie van fagocyten. Maar tijdens het onderzoek ontdekten ze een mechanisme (interactie tussen twee eiwitten) dat de productie van reactieve zuurstofverbindingen controleert. Door het nieuwe onderzoek hebben we nu inzicht in hoe de activiteit van immuuncellen zoals fagocyten geoptimaliseerd wordt. Daarnaast hopen we deze kennis te kunnen gebruiken om het immuunsysteem te beïnvloeden. Hiermee kunnen we patiënten wellicht weerbaarder maken tegen infecties of voorkomen dat weefsel kapot wordt gemaakt. Onderzoek van dezelfde onderzoeksgroep bij Sanquin toonde vorig jaar al aan dat hetzelfde mechanisme in fagocyten ook een rol speelt in het controleren van de activiteit van deze cellen tegen kankercellen, dus mogelijk kunnen we met verder onderzoek ontdekken hoe we kankertherapie kunnen verbeteren.

Uitschieters in immuunactiviteit, zowel laag als hoog, kunnen beter gecontroleerd worden. Zo zie je, dat hoewel de oorspronkelijke hypothese werd ontkracht, we toch onderzoeksresultaten hebben waarmee we hopelijk kunnen bijdragen aan de behandeling van patiënten met defecten in hun immuunsysteem. En mogelijk patiënten met kanker.

Timo van den Berg, hoofdonderzoeker van de afdeling Bloedcel Research bij Sanquin Bloedvoorziening.

Terug naar overzicht