Terug naar overzicht

Vijftien miljoen tests voor de beste match bij bloedtransfusies

Wist je dat bij de mens inmiddels wel 350 rode cel bloedgroepen ontdekt zijn? ABO en Rhesus D (RhD) zijn de belangrijkste, maar zo’n 22 andere bloedgroepen zijn ook van belang voor de dagelijkse bloedtransfusiepraktijk.

Bloedgroepen en antistoffen

Een bloedgroep is een eiwit of suikergroep op de buitenkant van de rode bloedcel. Je bent negatief voor een bloedgroep als die structuur op je rode cellen ontbreekt en positief als deze aanwezig is. Patiënten die negatief voor een bepaalde bloedgroep zijn, kunnen antistoffen aanmaken als zij een bloedtransfusie hebben ontvangen met bloed dat positief voor deze bloedgroep is. Bij een volgende transfusie is het dan van belang om, ter voorkoming van een transfusiereactie, “speciaal” donorbloed voor deze patiënten te selecteren. Dit bloed moet dan negatief zijn voor de bloedgroep waartegen de antistoffen gericht zijn en wordt ook wel getypeerd bloed genoemd. Om snel getypeerd bloed beschikbaar te hebben, zijn vrijwel alle donors door ons laboratorium aanvullend getest op de aan- of afwezigheid (negatief of positief) van 22 bloedgroepen. Daar hebben we tot en met 2014 ongeveer 15 miljoen tests voor gedaan.

Tijdwinst

Bij een transfusiepatiënt wordt vooraf de ABO en Rh(D) bloedgroep bepaald. Ook wordt gecontroleerd of de patiënt antistoffen tegen bloedgroepen heeft. Als dat zo is dan kan het ziekenhuis meestal uit zijn eigen voorraad getypeerd bloed selecteren. Als dat niet lukt dan kan bij Sanquin een bestelling geplaatst worden. Als het getypeerde bloed bij een levensbedreigende situatie met spoed nodig is, dan rukken we zelfs met zwaailichten en al uit. Vroeger moesten we op het moment van een aanvraag voor getypeerd bloed eerst veel donaties testen om een paar passende eenheden bloed te vinden. Doordat we getypeerd bloed nu standaard op voorraad hebben, kan dat veel sneller aan de ziekenhuizen geleverd worden. Dat kan zelfs levensreddend zijn!

Preventie

We proberen ook om de vorming van antistoffen tegen een aantal belangrijkste bloedgroepen te voorkomen. Dat beleid noemen we preventie van immunisatie. Dat is vooral belangrijk voor de groep patiënten die regelmatig transfusies nodig hebben, zoals die met sikkelcelanemie of thalassemie. Ook alle vrouwen tot 45 jaar krijgen voor een aantal bloedgroepen precies passend bloed. Dat doen we om te voorkomen dat deze groep vrouwen antistoffen maken die bij een toekomstige zwangerschap het bloed van hun baby's afbreken zoals bij de rhesusziekte. Op die manier boeken we een enorme gezondheidswinst.

Strategie

We houden momenteel ons getypeerde bestand op peil door ook bij nieuwe donors de “speciale” bloedgroepen te bepalen. Ook hebben we een slimme strategie bedacht om met zo min mogelijk testen de zeldzame combinaties op te sporen. Van de allerzeldzaamste bloedgroepcombinaties vriezen we de rode cellen in. Die gaan daarvan een klein beetje achteruit in kwaliteit. Maar dan hebben we in elk geval ook dit zeer zeldzame bloed beschikbaar op het moment dat een patiënt het nodig heeft. Momenteel stemmen we vraag en aanbod van het getypeerde bloed zo goed mogelijk op elkaar af. En daarmee lopen we in Nederland voorop in de wereld.

John Jongerius is hoofd van het Nationaal Screeningslaboratorium (NSS) bij Sanquin

Meer weten?

Terug naar overzicht