Terug naar overzicht

Kweken voor de toekomst

De Brit John Gurdon en de Japanner Shinya Yamanaka kregen onlangs de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun onderzoek naar stamcellen. Zij ontdekten dat volgroeide cellen geherprogrammeerd kunnen worden tot stamcellen die zich tot alle soorten lichaamsweefsel kunnen ontwikkelen. Klinkt dit onderzoek als een ver van mijn bed show? Niet echt voor ons!

Het kweken en bewerken van (stam)cellen kan alleen maar in gespecialiseerde laboratoria. Sanquin heeft zo’n laboratorium, speciaal voor celtherapie. Hier werken we met elf personen dagelijks aan zogeheten stamcelpreparaten voor stamceltransplantaties en maken we producten voor celtherapie. Daarnaast dragen we met ons onderzoek onder meer bij aan behandeling van leukemie, lymfeklierkanker en solide tumoren.

Yamaka zorgde met zijn onderzoek voor een enorme wetenschappelijke doorbraak. Hij ontdekte dat gespecialiseerde, volwassen cellen opnieuw te programmeren zijn naar de embryonale staat. Dat betekent dat je menselijke cellen als het ware kunt herprogrammeren. Via de zogeheten iPS-techniek (‘induced pluripotent stem cells’) waarmee wij ook in de verschillende researchlabs binnen Sanquin werken, kan elke lichaamscel getransformeerd worden tot een stamcel. Zo kun je bijvoorbeeld cellen van mensen met een genetische afwijking laten uitgroeien om de ziekte en de oorzaak ervan te bestuderen. Belangrijk, want zo komen we steeds dichter bij betere oplossingen en behandelingen.

Bloed kweken

Binnen de afdeling Hematopoiese kweken we al jaren bloedcellen, uit bloed of uit bloedvormende stamcellen. We werken hard aan het produceren van bloedcellen uit stamcellen die zijn verkregen met behulp van de iPS-techniek. Zo zouden we op termijn oneindig veel rode bloedcellen kunnen kweken die uiteindelijk aan patiënten kunnen worden toegediend. Maar, het kweken is nu alleen nog op heel kleine schaal mogelijk. Zo ver dat we grote hoeveelheden bloed kunnen kweken en geen bloeddonors meer nodig hebben, zijn we nog lang niet. De methode is nog niet perfect en we werken hard aan de ontwikkeling ervan. Wellicht kunnen we over een jaar of tien patiënten die het nodig hebben, snel helpen met gekweekt bloed, zonder tussenkomst van een donor. Tot het zover is, kunnen we gelukkig vertrouwen op de vele bloeddonors die vrijwillig bloed afstaan.

Daphne Thijssen, Projectleider Cellulaire Therapieën, Laboratorium voor Celtherapie

Terug naar overzicht