Autologe en bestemde bloedtransfusie

Bloed wordt afgenomen of ingezameld direct voorafgaande aan operatie (hemodilutie), of tijdens operatie (m.b.v. Cellsaver). Bij deze vormen van autologe transfusie is de Sanquin Bloedbank niet betrokken.
Bloed wordt afgenomen kort voor een electieve operatie / ingreep. Erytrocyten, leukocyten verwijderd, in SAGM kunnen vijf weken worden bewaard. Voor niet spoedeisende operaties/ingrepen kan een patiënt, wanneer zijn gezondheidstoestand dit toelaat en de operatiedatum vaststaat, de weken vóór de operatie twee tot vier eenheden bloed afstaan. Deze eenheden kunnen tijdens of na de operatie toegediend worden. De patiënt moet voldoen aan de meeste criteria voor normale bloeddonors, zodat de bloedafname geen risico oplevert. Het bloed wordt op de gebruikelijke wijze bewerkt, getest op bloedoverdraagbare infectieziekten en bewaard, zodat het bloedproduct geen extra risico’s oplevert in de logistiek van de normale transfusies. Sanquin hanteert hiervoor de Richtlijn ‘Pre-operatieve Autologe Bloeddonatie’. Het aanmelden van een patiënt voor pre-operatieve autologe bloeddonatie geschiedt volgens regionaal gemaakte afspraken. Het bloed wordt uitsluitend gebruikt voor autologe transfusie.
Bloed wordt na afname en bewerking diepgevroren (-196 °C) ten behoeve van een mogelijke latere transfusie.

Erytrocyten, leukocyten verwijderd, kunnen met glycerol diepgevroren maanden tot jaren worden bewaard. De methode komt alleen in aanmerking voor personen voor wie geen, of zeer moeilijk passende erytrocyten te vinden zijn, bijvoorbeeld personen met antistoffen tegen een frequent voorkomende bloedgroep (Public antigenen), of met multipele antistoffen tegen erytrocytenbloedgroepen.
Autoloog bloed en bestanddelen daarvan moeten duidelijk als zodanig aangemerkt zijn en gescheiden van allogeen bloed en bestanddelen daarvan worden opgeslagen, vervoerd en gedistribueerd (2002/98/EG). Autoloog bloed en bestanddelen daarvan moeten geëtiketteerd zijn overeenkomstig Richtlijn 2002/98/EG; daarnaast moet op het etiket de identificatie van de donor worden vermeld, alsmede de waarschuwing „UITSLUITEND VOOR AUTOLOGE TRANSFUSIE”.

Bestemde niet-anonieme bloedtransfusie

Onder bestemde, niet-anonieme bloeddonatie wordt verstaan: bloeddonatie waarbij de identiteit van de ontvanger van de bloedproducten die uit de donatie worden bereid, ten tijde van de donatie aan de donor bekend is. Donor en ontvanger zijn niet dezelfde persoon. In sommige gevallen zal het om familiedonors gaan.

Uit de literatuur is bekend dat bestemde niet-anonieme donaties, bijvoorbeeld van familieleden of kennissen van de ontvanger, een hoger risico op overdracht van infectieziekten hebben vergeleken met donaties van anonieme donors. Daarnaast kleven aan bestemde niet-anonieme donaties een aantal andere bezwaren. De Medische Adviesraad van Sanquin is van mening dat aan bestemde, niet-anonieme donaties in beginsel niet moet worden meegewerkt, tenzij hiervoor in een individueel geval een strikt medische indicatie bestaat:

Indien in dit geval geen compatibele bloedproducten van anonieme donors voorhanden zijn voor:

patiënten met één of meer irregulaire erytrocytenantistoffen,
patiënten met HLA-antistoffen,
patiënten met HPA-antistoffen,
patiënten met neonatale allo-immuun trombocytopenie,
patiënten met een IgA-deficiëntie bij wie transfusie van 3 - 6 maal gewassen bloedproducten niet mogelijk is.

Bij een familiaire verwantschap tussen donor en ontvanger, neemt het risico op het ontstaan van graft-versus-host-disease (GVHD) bij de ontvanger toe, en wel meer naarmate de verwantschap nauwer is. HLA-getypeerde bloedproducten en bloedproducten afkomstig van eerste-, tweede- of derdegraads familieleden dienen te worden bestraald.

Over bestemde, niet-anonieme donatie dient altijd overleg plaats te vinden tussen de behandelend arts van het ziekenhuis en de verantwoordelijke arts van de bloedbank.

« terug